Банк кепілдігі дегеніміз не: үш тарап, түрлері және мәтіні
Жаңартылды 16.11.2026 · ~3 мин оқылады
Қысқаша. Банк кепілдігі дегеніміз — банктің тапсырыс берушіге жазбаша міндеттемесі: өнім беруші сатып алу немесе шарт талабын орындамаса, банк тапсырыс берушіге ақша төлейді. Тарап үшеу: өнім беруші (принципал), тапсырыс беруші (бенефициар) және банк (кепілгер). Мемлекеттік сатып алуда бұл құжатқа электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қойылып шығады да, әмиянға бұғатталатын ақшаның орнын басады. Шешімді банк қабылдайды, біз компанияны банк тексеруіне дайындаймыз.

Қарапайым тілмен: банк кепілдігі дегеніміз не
Тапсырыс беруші жеңімпаздың шартқа қол қойып, оны орындайтынына сенімді болғысы келеді, сондықтан қамтамасыз ету сұрайды. Ақшаны электрондық әмиянға салсаңыз, ол сатып алу біткенше бұғатталып тұрады. Ал кепілдік алсаңыз, ақшаңыз айналымда қалады: талап орындалмаса, тапсырыс берушіге банк төлейді. Мұндай міндеттемені лицензиясы бар екінші деңгейдегі банктер шығарады.
Банк кепілдігінің тараптары
- Принципал (өнім беруші) сұрайды → кепілгер (банк) шығарады → бенефициар (тапсырыс беруші) міндеттемені алады, талап орындалмаса төлемді талап етеді
- Банк төлегеннен кейін соманы өнім берушіден өндіреді
| Тарап | Кім | Не істейді |
|---|---|---|
| Принципал | өнім беруші | кепілдік сұрайды |
| Кепілгер | банк | міндеттеме шығарады, талап орындалмаса төлейді |
| Бенефициар | тапсырыс беруші | міндеттемені алады, төлемді талап ете алады |
Қалай жұмыс істейді
- Өнім беруші банкке өтініш береді, компанияны тексерген соң құжат шығады.
- Құжат веб-порталға түседі, тапсырыс беруші оны сол жерден көреді.
- Талап орындалса, міндеттеме тоқтайды. Орындалмаса, тапсырыс беруші банкке жазбаша талап жібереді.
- Төлемес бұрын кепілгер өнім берушіге ескертеді, төлеген соң соманы, айыпақыны және зиянды өнім берушіден өндіреді.
Жауапкершілік сізде қалады: шартты орындамасаңыз, банк төлеген соманы кейін сізден өндіріп алады.
Кепілдік мәтінінде не жазылады
Кепілдік жазбаша жасалады. Мәтінде тараптар, нөмір мен күн, ең жоғары сома, қолданылу мерзімі және төлем шарттары көрсетіледі. Мемлекеттік сатып алуда нысанды сатып алу қағидалары бекіткен. Тапсырыс беруші жазбаша талап жіберіп, өнім берушінің шартты орындамағанын жазбаша растаса, банк төлейді: бұл міндеттемені банк кейін қайтарып ала алмайды. Шарт орындалып қойған болса, банк те өнім беруші сияқты төлемге қарсылық білдіре алады.
Кепілдіктің қолданылу мерзімін сатып алу құжаттамасы белгілейді. Өтінімге арналған кепілдік өтінімнің өз мерзімінен қысқа болмайды, шартқа арналғаны міндеттеме толық орындалғанша әрекет етеді.
Мысал
Конкурс жеңімпазы 60 млн ₸-ге шартқа қол қойды. Шарттың орындалуын қамтамасыз ету 3 %, яғни 1 800 000 ₸ (баға ұсыныстарын сұрату тәсілінде 5 %, яғни 3 000 000 ₸). Әмиянға салсаңыз, бұл ақша бұғатталады. Кепілдік берсеңіз, ақша өзіңізде қалады. Нақты мөлшер сатып алу құжаттамасында жазылады.
Банк кепілдігінің түрлері
Сатып алуда кепілдік өтінімді, шарттың орындалуын, авансты және демпингке қарсы соманы қамтамасыз етеді. Неге сүйенетініне қарай банктер үш түрін атайды.
| Түрі | Неге сүйенеді |
|---|---|
| Ақшамен жабылған | компания шотындағы ақшасын банкке қояды |
| Ақшамен жабылмаған | кредит желісі немесе мүлік кепілі |
| Бланкілік | кепіл қоймай шығады |
Қай банктер шығаратыны банктер бетінде жазылған.
Кепілдіктің несиеден айырмашылығы
Несиені ақшалай алып, пайызымен қайтарасыз. Кепілдік шотыңызға ақша түсірмейді: тапсырыс берушіге талап орындалмаса ғана ақша төленеді. Демек банк кепілдігі дегеніміз қарыз емес, міндеттеме: ақша сізде қалады, ал тапсырыс беруші қамтамасыз етуін алады.
Қорытынды
Қысқасы, банк кепілдігі дегеніміз — тапсырыс беруші алдындағы жазбаша міндеттеме, ол ақшаны айналымда қалдырады. Қай түрі керек екенін қандай кепілдік керек бетінен, алу тәртібін кепілдікті қалай алуға болады бетінен қараңыз, қолыңыздағы құжатты тексеріп алыңыз.
«Orken Business Finance» ЖШС консультанттары 2017 жылдан бері жұмыс істейді, біз банк те, сақтандыру компаниясы да емеспіз. Сатып алуыңыздың қамтамасыз етуге қойған талаптарын қарап, компанияңызды банк тексеруіне дайындаймыз.
Сұрақ-жауап
Банк кепілдігі дегеніміз не, қарапайым тілмен айтқанда?
Бұл банктің жазбаша міндеттемесі: өнім беруші сатып алу немесе шарт талабын орындамаса, тапсырыс берушінің талабы бойынша банк ақша төлейді. Кепілдік ақшамен жабылмаған болса, өнім берушінің ақшасы бұғатталмайды.
Мемлекеттік сатып алуда банк кепілдігі не үшін керек?
Өтінімді, шарттың орындалуын, авансты немесе демпингке қарсы соманы электрондық әмияндағы ақшамен емес, банк құжатымен қамтамасыз ету үшін.
Кепілдіктің қолданылу мерзімі қандай болуы керек?
Мерзімді банк мәтінде жазады. Өтінімге арналған кепілдік өтінімнің өз мерзімінен қысқа болмайды, шартқа арналғаны міндеттеме толық орындалғанша әрекет етеді. Нақты мерзім сатып алу құжаттамасында.
Кепілдік бойынша төлем қалай жасалады?
Тапсырыс беруші банкке жазбаша талап жібереді. Банк төлемес бұрын өнім берушіге ескертеді, төлегеннен кейін соманы өнім берушіден талап етуге құқылы.
Банк кепілдігінің несиеден айырмашылығы неде?
Несиені қарыз алушы ақшалай алады. Кепілдік — банктің үшінші тарап алдындағы міндеттемесі: банк тек талап орындалмаса төлейді, сосын соманы өнім берушіден өндіреді.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 329–336-баптар (кепілдік: нысаны, жауапкершілік көлемі, қарсылықтар, кері талап, тоқтатылуы) — тексерілді 16.11.2026
- Банк кепілдіктерін және кепілгерліктерін беру қағидалары, ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 28 қаңтардағы № 21 қаулысы: 2–6-тармақтар — тексерілді 16.11.2026
- Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары, ҚР Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығы: 105, 546-тармақтар, 44-қосымша — тексерілді 16.11.2026
- Freedom Bank: банк кепілдіктерінің түрлері, принципал мен бенефициар — тексерілді 16.11.2026
- Halyk Bank: кепілдіктер, қамтамасыз ету тәсілдері (ақшамен жабылған, ақшамен жабылмаған, бланкілік) — тексерілді 16.11.2026