Демпингтік баға: шек қайда және одан кейін не болады
Жаңартылды 16.11.2026 · ~3 мин оқылады
Қысқаша. Демпингтік баға — сатып алу түріне қарай белгіленген шектен төмен баға. Конкурста және баға ұсыныстарын сұратуда шек 10 %, одан да арзан ұсыныспен жеңген өнім беруші демпингке қарсы сома енгізеді. Құрылыста, жөндеуде және тағы бірнеше сатып алуда шектен төмен ұсыныс мүлде өтпейді.

Демпинг қарапайым тілмен
Заң демпингтік бағаны шектен төмен баға деп атайды, шекті Мемлекеттік сатып алу қағидалары белгілейді. Тапсырыс беруші, яғни сатып алатын ұйым, мұнда тәуекел көреді: өнім беруші шартты орындамай не сападан үнемдеп қалуы мүмкін. Арзандатуға тыйым жоқ, бірақ бір сатып алуда тапсырыс беруші қосымша сома сұрайды, басқасында тым арзан ұсынысты қабылдамайды.
Неше пайыз төмен баға демпинг саналады
| Не сатып алынады | Баға демпингтік, егер мынадан төмен болса | Не болады |
|---|---|---|
| Конкурстағы тауар, жұмыс, қызмет; баға ұсыныстарын сұрату | бөлінген сомадан 10 %-дан астам | қосымша сома енгізіп жеңесіз |
| Құрылыс-монтаждау жұмыстары | ЖСҚ бағасынан 2 %-дан астам | қабылданбайды |
| Жолды орташа жөндеу | техникалық құжаттамадағы бағадан 5 %-дан астам | қабылданбайды |
| Ғимаратты, жолды ағымдағы жөндеу | бөлінген сомадан 20 %-дан астам | қабылданбайды |
| ТЭН, жобалау құжаттамасы, инжиниринг | есептік бағадан 10 %-дан астам | қабылданбайды |
| Әлеуметтік тапсырыс, тамақтандыру | бөлінген сомадан 10 %-дан астам | қабылданбайды |
| Электрондық дүкен | барлық ұсыныстың орташа бағасынан 30 %-дан астам | ұсыныс автоматты түрде өтпейді |
ЖСҚ — сараптамадан өткен жобалау-сметалық құжаттама, ТЭН — техникалық-экономикалық негіздеме, инжиниринг — техникалық және авторлық қадағалау, жобаны басқару. Тендердегі демпинг шегін лоттың құжаттамасынан қараңыз.
Демпингтік баға қалай анықталады
Бөлінген сомадан шектің пайызын шегересіз, нәтижеден төмен ұсыныс демпингке жатады.
Мысал. Тауар конкурсына 10 000 000 ₸ бөлінді, шек 10 %. Төменгі шекара: 10 000 000 − 1 000 000 = 9 000 000 ₸. 9 200 000 ₸ ұсыныс шекарадан жоғары, демпинг жоқ. Ал 8 500 000 ₸ — демпингтік баға. Сандар шартты.
Құрылыс-монтаждау жұмыстарында ЖСҚ-дан 2 % шегеріледі: құжаттамада жұмыс 200 000 000 ₸ тұрса, 196 000 000 ₸-дан төмен ұсыныс қабылданбайды.
- Бағаның төменгі шегі
- 9 000 000 ₸
- Демпинг
- иә — демпингке қарсы сома керек
- Демпингке қарсы сома
- 500 000 ₸
- Орындауды қамтамасыз ету (3 %)
- 255 000 ₸
- Барлығы енгізу керек
- 755 000 ₸
Беттегі мысал. Сандарды өзгертсеңіз, есеп жаңарады. Формула Мемлекеттік сатып алу қағидалары бойынша (94–99, 542-тармақтар); қамтамасыз етудің нақты мөлшері — сатып алу құжаттамасында.
- Бөлінген сома 10 000 000 ₸ → 10 %-дық шек = 9 000 000 ₸
- Ұсыныс 8 500 000 ₸ → демпинг
- Ұсыныс 9 200 000 ₸ → демпинг емес
Жеңсеңіз, тапсырыс беруші не талап етеді
Конкурста және баға ұсыныстарын сұратуда демпингтік бағамен жеңген өнім беруші демпингке қарсы сома енгізеді. Ол демпингтік деп танылмайтын ең төмен баға мен сіздің бағаңыздың айырмасына тең және шарттың орындалуын қамтамасыз етудің үстіне қосылады. Мысалды жалғастырсақ: шекара 9 000 000 ₸, ұсыныс 8 500 000 ₸, сома 500 000 ₸.
Бұл соманы порталдағы электрондық әмияндағы ақшамен, электрондық банк кепілдігімен не өнім берушінің жауапкершілігін сақтандыру шартымен беруге болады, ал кепілдік ақшаны бұғаттамайды. Мерзімінде енгізбесеңіз, шарт жасасудан жалтарған деп танылып, өтінімді қамтамасыз етуден айырыласыз. Компания 24 айға мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміне енуі мүмкін.
Есеп пен мерзімдер демпингке қарсы сома бетінде, ал негізгі қамтамасыз ету шарттың орындалуын қамтамасыз ету бетінде жазылған.
Электрондық дүкендегі демпинг
Мұнда басқаша есептейді. Жүйе барлық ұсыныстың орташа арифметикалық бағасын алады да, одан 30 %-дан астам төмен ұсынысты автоматты түрде қабылдамайды. Орташа баға 1 000 000 ₸ болса, 700 000 ₸-дан төмен ұсыныс өтпейді. Демпингке қарсы сома бұл жерде жоқ.
Самұрық-Қазына сатып алуларында да демпингтік ұсынысты портал өзі қабылдамайды, ол жерде өз тәртібі бар.
Бағаны түсірмес бұрын нені тексеру керек
- Сатып алу тәсілін және оның шегін.
- Лотқа бөлінген соманы.
- Шарттың орындалуын қамтамасыз етуді: шарт сомасының 3 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 5 %-ы, нақтысы құжаттамада.
- Қамтамасыз етуді немен беретініңізді: ақша, кепілдік не сақтандыру.
- Оны қай күнге дейін енгізу керегін.
Қорытынды
Шектен төмен ұсынысты тек конкурста және баға ұсыныстарын сұратуда, демпингке қарсы сома енгізу шартымен бере аласыз. Шекті өтінімге дейін тексеріңіз. Банк кепілдігі керек болса, «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері сатып алуыңызды қарап, компанияны банк тексеруіне дайындайды. Кепілдік беру туралы шешімді банк қабылдайды.
Сұрақ-жауап
Демпингтік баға деп қандай бағаны айтады?
Мемлекеттік сатып алу қағидаларындағы шектен төмен бағаны. Тапсырыс беруші оны шартқа тәуекел деп санайды: бір сатып алуда қосымша сома талап етеді, басқасында мүлде қабылдамайды.
Мемлекеттік сатып алуда демпинг қалай есептеледі?
Бөлінген сомадан шектің пайызын шегереді, нәтижеден төмен баға демпингтік болады. Тауар, жұмыс, қызмет конкурсында шек 10 %.
Неше пайыз төмен баға демпинг саналады?
Конкурста және баға ұсыныстарын сұратуда бөлінген сомадан 10 %-дан астам төмен баға. Құрылыс-монтаждау жұмыстарында шек 2 %, жолды орташа жөндеуде 5 %, ағымдағы жөндеуде 20 %.
Демпингке неге тыйым салынады?
Құрылыста, жөндеуде, жобалауда, инжинирингте, әлеуметтік тапсырыста және тамақтандыруда шектен төмен баға өнім беруші сападан үнемдемесін деп қабылданбайды. Конкурста және баға ұсыныстарын сұратуда ол демпингке қарсы сома енгізілсе ғана өтеді.
Электрондық дүкенде демпинг қалай анықталады?
Барлық ұсыныстың орташа арифметикалық бағасынан 30 %-дан астам төмен ұсынысты жүйе автоматты түрде қабылдамайды.
Дереккөздер
- «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII Заңы, 13-бап (демпингтік баға, демпингке қарсы сома) — тексерілді 16.11.2026
- Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары (ҚР Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығы, 31.08.2026 өзгерістерімен), 85–99, 542, 546-тармақтар — тексерілді 16.11.2026