Авансты қамтамасыз ету: әмиянға ақша салмай, банк кепілдігімен
Жаңартылды 16.11.2026 · ~4 мин оқылады
Қысқаша. Тапсырыс беруші аванс төлесе, өнім беруші оны дәл сол сомаға қамтамасыз етеді. Бұл шарттың орындалуын қамтамасыз етуге қосымша енгізіледі. Нысаны үшеу: электрондық әмияндағы ақша, электрондық банк кепілдігі немесе сақтандыру шарты. Авансты қайтару кепілдігін алсаңыз, ақша айналымда қалады.

Тапсырыс беруші алдын ала төлеуге дайын, бірақ шарт орындалмай қалса, авансты қайтарып алатынына сенгісі келеді. Осы жерде авансты қайтару кепілдігі керек: аванс үшін банк жауап береді, ақшаңыз бұғатталмайды. Банктер оны аванстық төлемді қайтару кепілдігі деп те атайды.
Авансты қамтамасыз ету қалай жұмыс істейді
Аванс — тауар жеткізілмей, жұмыс орындалмай тұрып тапсырыс беруші аударатын ақша. Сондықтан заң авансты қамтамасыз етуді талап етеді. Ол шарттың орындалуын қамтамасыз етуді алмастырмайды, өнім беруші екеуін де енгізеді.
Тапсырыс беруші қашан талап етеді
Шартта аванс болса, өнім беруші оны қамтамасыз етеді. Баға ұсыныстарын сұратуда және бір көзден сатып алуда тапсырыс беруші бұл талапты қоя алады, бірақ міндетті емес: мұны құжаттамадан көресіз.
Екі жағдайда авансқа қамтамасыз ету сұралмайды. Біріншісі — шарт қазынашылық сүйемелдеумен жасалса, яғни төлемдер қазынашылықтың бақылауымен өтсе. Екіншісі — сіз қазақстандық тауар өндірушілер тізілімінде, яғни отандық өндірушілердің ресми тізімінде болсаңыз.
Аванс мөлшерін тапсырыс беруші жоспар мен шартта көрсетеді. Кейбір тауарларға жылдық жоспарда сатып алу сомасының 30 %-ы алдын ала төлем болып жазылады, қосылған құн салығынсыз. Құрылыс-монтаж жұмыстарында мұны тапсырыс беруші өзі шешеді.
Мөлшері және есеп мысалы
Авансты қамтамасыз ету авансқа тең. Аванстан толық не бір бөлігінен бас тартуға болады, сонда қамтамасыз ету алған бөлігіңізге тең болады.
Мысал: жабдық жеткізуге 120 млн ₸ шарт, шарт бойынша аванс 30 %.
| Не | Есеп | Сома |
|---|---|---|
| Аванс | 120 000 000 × 30 % | 36 000 000 ₸ |
| Авансты қамтамасыз ету | авансқа тең | 36 000 000 ₸ |
| Шарттың орындалуын қамтамасыз ету | 120 000 000 × 3 % | 3 600 000 ₸ |
| Барлығы | 36 000 000 + 3 600 000 | 39 600 000 ₸ |
Әмиянға салсаңыз, 39 600 000 ₸ бұғатталады. Банк кепілдігі не сақтандыру шарты ақшаны айналымда қалдырады. Нақты мөлшер құжаттама мен шартта жазылады.
- Аванс36 млн ₸
- Шарттың орындалуын қамтамасыз ету3,6 млн ₸
- Барлығы — әмиянда, кепілдікпен — нөл39,6 млн ₸
Үш нысан
| Нысан | Не істейсіз | Ақшаға не болады |
|---|---|---|
| Электрондық әмияндағы ақша | порталдағы әмиянға сома саласыз | қамтамасыз ету күшінде тұрғанша бұғатталады |
| Электрондық банк кепілдігі | банк ЭЦҚ, яғни электрондық цифрлық қолтаңба қойылған құжат шығарады | айналымда қалады |
| Сақтандыру шарты | өнім берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандырасыз | айналымда қалады |
Авансты қайтару кепілдігі не дейді
Кепілдіктің нысанын мемлекеттік сатып алу қағидалары белгілейді, сондықтан мазмұны барлық банкте бірдей. Банк соманы тапсырыс берушінің жазбаша талабы бойынша төлеуге міндеттенеді. Бұған тапсырыс берушінің жазбаша растауы керек: өнім беруші міндеттемені орындамады не тиісінше орындамады. Бұл міндеттеме кері қайтарып алынбайды, яғни шыққан соң банк оны жоя алмайды. Құжатқа банктің уәкілетті адамы ЭЦҚ қояды.
Авансқа кепілдікті қалай ресімдейді
- Шартқа қол қойылды. Ол күшіне енген күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде екі қамтамасыз етуді де енгізуіңіз керек.
- Шартты бізге жіберіңіз: тапсырыс беруші не сұрайтынын қарап, соманы есептейміз.
- Компанияны банк тексеруіне дайындаймыз: құжаттарды толық жинап бересіз.
- Банк компанияның қаржы жағдайы мен шарттарды орындау тәжірибесін тексереді.
- Банк электрондық кепілдік шығарады, ол мемлекеттік сатып алу порталына түседі. Кейбір банктерде өнім беруші оны порталда өзі растайды.
- Тапсырыс беруші қамтамасыз етуді порталдан көріп, авансты аударады.
- 01Шартқа қол қойылды
- 02Шарттың орындалуын қамтамасыз ету 3 % және авансқа тең авансты қамтамасыз ету
- 03Тапсырыс беруші авансты аударады
- 04Шарт орындалады
Ағымдағы шотты алдын ала ашу керек пе, банктен сұраңыз: кейбір банктер оны кепілдікті мақұлдаған соң өзі ашады.
Кепілдікті кім береді
Электрондық кепілдікті лицензиясы бар екінші деңгейдегі банк шығарады. Беру-бермеуді және шарттарын банк шешеді. Біз банк емеспіз: банкке дайын болып баруыңызға көмектесеміз. Кепілдік беретін банктер мен жалпы тәртіп — банк кепілдігін алу беттерінде.
Шарттың орындалуын қамтамасыз етуден айырмасы
| Шарттың орындалуын қамтамасыз ету | Авансты қамтамасыз ету | |
|---|---|---|
| Неден қорғайды | шарт орындалмауынан | алдын ала төлемнің жоғалуынан |
| Мөлшері | шарт сомасының 3 %-ы, баға ұсыныстарын сұратуда 5 %-ы | авансқа тең |
| Кім енгізбейді | тауар өндірушілер тізіліміндегілер және тағы бірнеше жағдай | тізілімдегілер мен қазынашылық сүйемелдеудегі шарттар |
Қамтамасыз ету енгізілмесе
Мерзім өтсе, тапсырыс беруші екі жұмыс күні ішінде шартты бұзу ниеті туралы хабарлама жібереді. Тағы үш жұмыс күні ішінде енгізбесеңіз, шартты біржақты бұзып, екінші орындағы қатысушыға жібереді. Сондықтан кепілдікті шартқа қол қойған бойда дайындай бастаңыз.
Қорытынды
Шартта аванс болса және сіз босатылмасаңыз, тапсырыс беруші аванстың толық сомасына қамтамасыз ету күтеді. Авансты қайтару кепілдігі ақшаны айналымда қалдырады: мысалдағы 120 млн ₸ шартта 36 млн ₸ бұғатталмайды. Тауар сатып алуға ақша жетпесе, мемлекеттік сатып алу авансы туралы бетті оқыңыз.
Сұрақ-жауап
Авансты қайтару кепілдігі деген не?
Банктің электрондық құжаты: өнім беруші шартты орындамаса, тапсырыс берушіге аванс сомасын төлеуге міндеттенеді. Авансты қамтамасыз ету авансқа тең.
Мемлекеттік сатып алуда банк кепілдігі қай жағдайда беріледі?
Өтінімді, шарттың орындалуын, авансты қамтамасыз ету үшін және демпингке қарсы сомаға. Шарттың орындалуына, авансқа және демпингке қарсы сомаға әмияндағы ақшаны не жауапкершілікті сақтандыру шартын да беруге болады.
Аванстың бір бөлігін ғана алып, соны қамтамасыз етуге бола ма?
Болады. Авансты толық не бір бөлігін алмауға құқығыңыз бар, сонда қамтамасыз ету алған бөлігіңізге тең болады.
Авансты қамтамасыз етуді кім енгізбейді?
Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміндегі өнім берушілер және қазынашылық сүйемелдеумен жасалған шарттар. Баға ұсыныстарын сұратуда және бір көзден сатып алуда тапсырыс беруші бұл талапты қоя алады, қоймауы да мүмкін.
Қазақстанда банк кепілдіктері қандай болады?
Банктер тендерлік кепілдік, міндеттемелерді орындау, төлем және авансты қайтару кепілдіктерін шығарады. Қамтамасыз етуіне қарай олар ақшамен жабылған, несие желісі не кепіл арқылы берілген және кепілсіз (бланкілік) болып бөлінеді.
Қамтамасыз ету уақытында енгізілмесе, не болады?
Тапсырыс беруші шартты бұзу ниеті туралы хабарлама жібереді. Үш жұмыс күні ішінде енгізілмесе, шартты біржақты бұзады.
Дереккөздер
- Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары (ҚР Қаржы министрінің 09.10.2024 № 687 бұйрығы, 31.08.2026 өзгерістерімен), 24, 532–533, 537–546, 550-тармақтар — тексерілді 16.11.2026
- ҚР 01.07.2024 № 106-VIII «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы, 8, 10, 17, 18-баптар — тексерілді 16.11.2026
- ҚР Азаматтық кодексі, 329–336-баптар (кепілдік) — тексерілді 16.11.2026
- Freedom Bank: банк кепілдіктерінің түрлері, алдын ала төлемді (авансты) қайтару кепілдігі — тексерілді 16.11.2026
- Еуразиялық банк: мемлекеттік сатып алу шарттары бойынша кепілдіктер, авансты қайтару кепілдігі — тексерілді 16.11.2026